Doğada Sağlık İçin Pratik Bilgiler

İlk kamplarımda çantamda üç yedek fener vardı ama tek bir yara bandı yoktu. Kastamonu taraflarında bir akşam, ateş için topladığım odunları taşırken elimin içini derin bir şekilde çizdim. O gece bir arkadaşın çantasından çıkan tek bir antiseptikli mendil beni kurtardı. O günden sonra çantamı hazırlarken ilk koyduğum şey artık uyku tulumu değil, ilk yardım kutusu.

Doğada olmanın en güzel tarafı sadeliği; en zorlayıcı tarafı ise en yakın eczanenin bazen bir saatlik yol demek olması. Bu yüzden kamp sırasında ilk yardım bilgisi, çadır kurmayı öğrenmek kadar temel bir beceri. Aşağıda yıllar içinde başımdan geçenlerden ve öğrendiklerimden derlediğim, gerçekten işe yarayan bir yol haritası var.

Adım Adım: Doğada Sağlığını Korumak

1. Yola çıkmadan çantanı doğru kur. Hazır satılan setler genelde eksiktir. Benim çantamda şunlar var: farklı boylarda steril gazlı bez, elastik bandaj, yara bandı, makas, cımbız (kene ve diken için), tek kullanımlık eldiven, antiseptik solüsyon, yanık jeli, ağrı kesici, antihistaminik tablet, güneş kremi, oral rehidrasyon tozu, termometre ve varsa kişisel reçeteli ilaçlar. Hepsini su geçirmeyen bir poşete koyuyorum; çünkü ıslanmış gazlı bez hiçbir işe yaramıyor.
2. Gidilecek yerin bilgisini önden topla. Kamp alanını seçerken sadece manzaraya bakmayı bıraktım. Artık en yakın yerleşim yerini, oradaki aile sağlığı merkezini ya da devlet hastanesini not ediyorum. Telefon çekmeyen vadilerde en yakın sinyal noktasının nerede olduğunu bilmek hayat kurtarır. Sitedeki kamp alanları haritasına bakarken çevredeki köy ve ilçe mesafelerine göz atmayı alışkanlık haline getirdim.
3. Su ve besin kaynaklı sorunları baştan engelle. Kampta en sık yaşadığım sağlık şikâyeti mide bulantısı ve ishal oldu. Sebebi hep aynıydı: kaynağı belirsiz su ya da soğuk zinciri bozulmuş yiyecek. Dere suyunu berrak görünse bile kaynatmadan veya filtrelemeden içmiyorum. Çiğ et ve süt ürünlerini ilk gün tüketiyorum, sonraki günler için konserve ve kuru gıdaya geçiyorum. Yemek pişirme yöntemlerini planlarken bu sırayı gözetmek çok işe yarıyor.
4. Küçük yaraları ciddiye al. Kesik ve sıyrıklarda önce eldiveni takıyorum, sonra yarayı temiz suyla yıkıyorum. Kanama varsa gazlı bezle 5-10 dakika bastırıyorum; kanı görmek için sürekli kaldırmak iyileşmeyi geciktiriyor. Temizledikten sonra antiseptik uygulayıp üstünü kapatıyorum. Yara derinse, kenarları birleşmiyorsa ya da paslı bir metalle olmuşsa doktora gitmeyi erteliyorum demiyorum — o gün aşağı iniyorum.
5. Burkulma ve zorlanmalarda soğuk uygula. Ayak bileğini burkan çok arkadaşım oldu. Uyguladığımız düzen şu: hareketi durdurmak, dereden aldığımız soğuk suyla ıslattığımız bezi 15-20 dakika uygulamak, elastik bandajla çok sıkmadan sarmak ve ayağı kalp seviyesinden yukarıda tutmak. Basamıyorsa kemik şüphesi var demektir; o durumda yürütmeye çalışmıyoruz.
6. Böcek, kene ve yılana karşı hazırlıklı ol. Uzun çorap, kapalı ayakkabı ve açık renk pantolon en iyi korumam. Akşamüstü çadır etrafında dolaşırken bacaklarımı kontrol ediyorum. Kene bulursam cımbızla, deriye en yakın noktadan tutup düz şekilde çekiyorum; üzerine hiçbir şey dökmüyorum. Çıkardıktan sonra bölgeyi temizleyip tarihi not ediyorum, ateş veya kızarıklık olursa doktora bu bilgiyi veriyorum.
7. Sıcak ve soğuğun etkisini hafife alma. Yaz kamplarında baş ağrısı ve halsizlik genelde susuzluk demek. Gölgeye çekilip yavaş yavaş su ve elektrolit veriyoruz. Kişi terlemeyi kesip cildi kuruyorsa bu ciddi bir uyarı, hemen yardım aranmalı. Kışın ise ıslak kıyafet en büyük düşman; titreme başladığında kuru kıyafete geçmek ve sıcak içecek vermek ilk hamlem.
8. Yardım çağırmayı bilerek yap. Acil durumda 112'yi arıyorum. Telefonda ilk söylediğim şey konum: en yakın köy, sapak adı, varsa GPS koordinatı. Sonra kişinin yaşı, bilinç durumu ve şikâyeti. Sinyal yoksa yüksek bir noktaya çıkmak veya SMS denemek genelde işe yarar. Grup halindeysek biri hastanın yanında kalır, iki kişi yardım aramaya gider — asla tek başına gönderme.

Sık Yapılan Hatalar

• İlk yardım çantasını hiç açmadan taşımak. İçindeki ilaçların tarihi geçmiş, bandajlar nemden yapışmış oluyor. Her sezon başında kontrol ediyorum.
• "Bir şey olmaz" diyerek ilaç bilgisini paylaşmamak. Grupta alerjisi, astımı veya kronik hastalığı olan varsa bunu bilmek şart. Bir kere arı alerjisi olduğunu söylemeyen bir arkadaş yüzünden çok kötü bir gece geçirdik.
• Yanığa buz, diş macunu ya da yoğurt uygulamak. Ateş başında olan yanıklarda tek doğru hamle 10-15 dakika ılık akan su. Gerisi enfeksiyon riski demek.
• Baygın kişiye su içirmeye çalışmak. Bilinci kapalı birine hiçbir şey verilmez; yan yatırıp solunum yolunu açık tutmak gerekir.
• Ağrı kesiciyle sorunu geçmiş sanmak. Ağrı kesici semptomu susturur, sebebi ortadan kaldırmaz. Şikâyet devam ediyorsa kampı bitirmek doğru karardır.
• Çocukların dozunu yetişkin gibi düşünmek. Çocuklu ailelerin çantasında ayrı, kiloya uygun ilaç ve mutlaka termometre olmalı.

İlgili kaynaklar